EN ÇOK İŞLENEN SOSYAL MEDYA SUÇLARI İLE BİLİŞİM SUÇLARI

Bunu Paylaş

Sosyal medya, kullanıcılar tarafından oluşturulan bilginin anlık, basit ve çift taraflı şekilde paylaşılmasını, bilgiye ulaşılmasını sağlayan bir medya türüdür. 90’lı yılların ortalarından itibaren Web 2.0 ile birlikte internet paylaşımları tek yönlü olmaktan çıkarak çift yönlü bir hal almış, bu da beraberinde sosyal medyayı getirmiştir.

WeAreSocial 2020 raporuna göre tüm dünyada 4.54 milyar internet kullanıcısı vardır ve bu, dünya nüfusunun %59’una tekabül etmektedir. 3.80 milyar sosyal medya kullanıcısı vardır ve bu da dünya nüfusunun %49’una denk gelmektedir. Rapora göre mobil cihazlardan internete erişim sağlayanların satısı 5.19 milyar olup bu da dünya nüfusunun %67’sini oluşturmaktadır.

Verilere göre dünya nüfusunun neredeyse yarısı sosyal medya kullanıcısı. Üstelik Türkiye sosyal medyayı en hızlı ve en yoğun benimseyen ülkelerden birisi. Aynı rapora göre Türkiye’de 62 milyon internet kullanıcısı vardır ve bu, Türkiye nüfusunun %74’üne denk gelmektedir. 54 milyon da sosyal medya kullanıcısı vardır ve bu, nüfusun %64’ü oluşturmaktadır. Mobil kullanıcı sayısı ise 77 milyon olup ülke nüfusunun %92’sine denk gelmektedir.

Sosyal medyanın bu kadar yaygınlaşması beraberinde sosyal medya üzerinden işlenen suçların yaygınlaşmasına neden olmuştur. Aslında “sosyal medya suçları” şeklinde bir sınıflandırma yapmak doğru değildir. Meseleyi ceza kanununda düzenlenmiş olan birtakım suçların sosyal medya sitelerinde çok sık işlenen suçlar şeklindedeğerlendirmek gerekir.

2020 itibariyle Türkiye’de en fazla kullanılan sosyal medya siteleri Youtube, Instagram, Whatsapp, Facebook, Twitter olarak sıralanmaktadır. Buralar sıradan bir vatandaştan cumhurbaşkanına kadar her birey için kendine karşı işlenen suçların mahalli olmaktadır.

Çoğu sosyal medya kullanıcısı, sosyal medyanın tamamen kuralsız olduğunu, tam bir özgürlük alanı olduğunu kabul etse de bu platformlar, hukuk kurallarının uygulama alanı bulduğu bir mecradır. Ceza hukuku kapsamında sosyal medya aracılığıyla gerçekleştirilecek pek çok suç tipi vardır. Bunlar eylem gereği fiziki temas gerektirmeyen suç tipleridir ve internet aracılığıyla gerçekleştirilmekte, etkileşimde bulunan kişileri sorumluluk altında tutmaktadır.

EN ÇOK İŞLENEN SOSYAL MEDYA SUÇLARI

Sosyal medya üzerinden işlenen ve en sık karşılaşılan suç tiplerini şöyle sıralayabiliriz:

  1. 5816 Sayılı Atatürk Aleyhinde İşlenen Suçlar Hakkında Kanun’un İhlali
  2. Cumhurbaşkanına Hakaret (TCK.m.299)
  3. Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Türk Milletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama (TCK.m.301)
  4. Terör Örgütü Propagandası Yapma (TMK.7/2)
  5. Cinsel Taciz (TCK.m.105)
  6. Tehdit (TCK.m.106)
  7. Şantaj (TCK.m.107)
  8. Hakaret (TCK.m.125)
  9. Haberleşmenin Gizliliğinin İhlali (TCK.m.132) 
  10. Özel Hayatın Gizliliğinin İhlali (TCK.m.134)
  11. Kişisel Verilen Kaydedilmesi (TCK.m.135)
  12. Verileri Hukuka Aykırı Olarak Ele Geçirme veya Verme (TCK.m.136)
  13. Dolandırıcılık (TCK.m.157)
  14. Müstehcenlik (TCK.m.226)
  15. Bilişim Sistemine Girme (TCK.m.243)
  16. Sistemi Engelleme, Bozma, Değiştirme veya Verileri Yok Etme (TCK.m.244)
  17. Banka veya Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması (TCK.m.245)

55816 SAYILI ATATÜRK ALEYHİNDE İŞLENEN SUÇLAR HAKKINDA KANUNUN İHLALİ

Söz konusu kanun maddesindeki düzenleme şu şekildedir:

‘’Madde 1- Atatürk’ün hatırasına alenen hakaret eden veya söven kimse bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Atatürk’ü temsil eden heykel, büst ve abideleri veyahut Atatürk’ün kabrini tahrip eden, kıran, bozan veya kirleten kimseye bir yıldan beş yıla kadar ağır hapis cezası verilir. Yukarda ki fıkralarda yazılı suçları işlemeye başkalarını teşvik eden kimse asıl fail gibi cezalandırılır.

Madde 2 – Birinci maddede yazılı suçlar; iki veya daha fazla kimseler tarafından toplu olarak veya umumi veya umuma açık mahallerde yahut basın vasıtasıyla işlenirse hükmolunacak ceza yarı nispetinde artırılır. Birinci maddenin ikinci fıkrasında yazılı suçlar zor kullanılarak işlenir veya bu suretle işlenmesine teşebbüs olunursa verilecek ceza bir misli artırılır.

Madde 3 – Bu kanunda yazılı suçlardan dolayı Cumhuriyet savcılıklarınca re’sen takibat yapılır.

Madde 4 – Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Madde 5 – Bu kanunu Adalet Bakanı yürütür.’’

Kişi, sosyal medya ortamında Atatürk’ün hatırasına hakareti alenen etmişse; yani birden fazla kişinin olduğu ortamda gerçekleştirmişse suç meydana gelir. Aynı anda iki veya daha fazla kişi tarafından bu suç işlenmişse verilecek ceza yarı oranında yükseltilir. Durum tespiti ve eleştiri mahiyetindeki açıklamalar, eylemler bu kapsama girmez.

Bu kanun çerçevesinde 2007 yılında YouTubeGeocities ve birçok blog sitesine Türkiye’den erişim engellenmiştir. 2010 yılının Kasım ayında bir Alman şirketinin YouTube’daki söz konusu videolarda kendisine ait bazı telif haklarının ihlal edildiğini iddia etmesi üzerine, Google Youtube’dan bu videoları kaldırmıştır. Bunun üzerine ilgili Türk mahkemesi de erişim engelini kaldırmıştır. Ancak kısa bir süre sonra şirketin iddialarının asılsız çıkması üzerine bahse konu videolar sitede tekrar yayınlanmaya başlanmış; buna rağmen mahkeme yeniden erişim engeli kararı almamıştır.

2010 yılında Sınır Tanımayan Gazeteciler örgütü 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanun’un Avrupa Birliği‘nin temel standartlarından biri olan basında ifade özgürlüğüne ters olduğunu iddia etmiştir.

YARGITAY 11. CEZA DAİRESİ ESAS: 2005 / 6731 KARAR: 2006 / 4485 KARAR TARİHİ: 22.05.2006

Sanığın çalıştırdığı markette adli emanetin 2001/424 Esasında kayıtlı bulunan deftere Atatürk’ün hatırasına hakaret içeren sözcükler yazdıktan sonra bunu işyerine ekmek getiren tanık E. P. ile ilçe jandarma bölük komutanlığında görevli uzman çavuş A K’ya göndermesi üzerine bu şahsın karakol komutan yardımcısı ile birlikte defteri inceledikten sonra suç yeri olarak emniyet yetkililerine intikal ettirdikleri şeklinde oluşan eyleminde Atatürk’ün hatırasına hakaret suçunun unsurları itibariyle oluştuğunun kabulü ile mahkumiyetine karar verilmesi gerekirken, yazılanların eleştiri boyutunda kaldığından bahisle beraatına karar verilmesi,

Yasaya aykırı, o yer C. Savcısının temyiz itirazları bu itibarla yerinde görülmüş olduğundan sair yönleri incelenmeyen hükmün bu sebepten dolayı, 5320 Sayılı Yasanın 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 Sayılı CMUK. nun 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 22.05.2006 gününde oybirliği ile karar verildi.

CUMHURBAŞKANINA HAKARET (TCK.M.299)

TCK.m.229’da Cumhurbaşkanına Hakaret suçu şu şekilde yer almaktadır:

‘’(1) Cumhurbaşkanına hakaret eden kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/35 md.) Suçun alenen işlenmesi hâlinde, verilecek ceza altıda biri oranında artırılır.

(3) Bu suçtan dolayı kovuşturma yapılması, Adalet Bakanının iznine bağlıdır.’’

Cumhurbaşkanına hakaret suçu, kişilere ve şerefe karşı suçlar içerisinde değil Devlete karşı işlenmiş suçlar bölümünde düzenlenerek Devleti temsil eden Cumhurbaşkanlığı makamının saygınlığının korunması amaçlanmıştır. Devlete karşı işlenen suçlardan bir kısmının gerçek mağdurunun makamı temsil eden gerçek kişi olmakla birlikte, devlete dair hukuki yararın korunması, kişiye nazaran daha üstün tutulmuştur. Suç doğrudan doğruya Cumhurbaşkanı olan kişiye karşı işlenmekte ise de, suçla korunan ve bu sebeple ihlal edilen hukuki değer devletin siyasal iktidar yapısıdır. Ceza himayesinin konusu Devlet kuvvetlerinin korunmasıdır.

Söz konusu suç:

  • Suçun faili herkestir.
  • Eylemin yüze karşı ya da gıyapta işlenmesi arasında fark yoktur.
  • Serbest hareketli suçtur. Sözler, imalı şarkılar, yazı, çizim, resim, nefreti gösteren hareketler ve bunun gibi davranışlarla telefonla, mektupla, basın yayın araçları veya medya yoluyla diğer iletişim araçlarıyla gerçekleştirilmesi de olanaklıdır.
  •  Suçun manevi unsuru  genel kasttır.
  • Takibi şikayete tabi değildir. Re ‘sen soruşturma başlatılır.
  • Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
  • Taraflar arasında uzlaştırma prosedürü uygulanamaz.
  • Görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi ‘dir.

Cumhurbaşkanına hakaret suçu, TCK.m.125’teki fiillerin gerçekleşmesiyle oluşur. Ülkenin en üst makamının saygınlığını korumak adına bu düzenleme yapılmıştır. Fakat sosyal medya ortamında eleştiri mahiyetinde veya durum tespiti niteliğindeki söz ve eylemlerde hukuka uygunluk olduğu için suç olmayacaktır.

Cumhurbaşkanına hakaret suçunun oluşmasına ve mahkeme kararlarına dair son dönemde çeşitli tartışmalar bahis mevzudur. 2017 Anayasa değişikliği ile cumhurbaşkanının partili olabilmesi beraberinde siyasi olmasını getirmiştir. Bu yüzden cumhurbaşkanına hakaret suçlarının Cumhurbaşkanlığı makamından kaynaklı olması ya da olmaması şeklinde bir ayrım yapılabilmektedir.

Mahkemeler genel olarak TCK.m.299’u “cumhurbaşkanlığı sıfatından kaynaklı” olup olmadığı yorumuna yer vermeyip, hakaret edilenin cumhurbaşkanı olması sebebiyle cezalandırma yoluna gitmektedir. Ülkemizde 2017 yılında yapılan Anayasa Değişikliği ile gelen partili cumhurbaşkanlarına karşı işlenen suçların TCK.m.125 kapsamında mı TCK.m.299 kapsamında mı değerlendirileceği konusunda bir birlik olmadığından bir kanun değişikliğine gidilmesi gerekmektedir.

TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLETİNİ, TÜRK MİLLETİNİ, DEVLETİN KURUM VE ORGANLARINI AŞAĞILAMA (TCK.M.301)

TCK.m.301’de düzenlenen suç şu şekilde yer almaktadır:

‘’(1) Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Türkiye Büyük Millet Meclisini, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ve Devletin yargı organlarını alenen aşağılayan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Devletin askerî veya emniyet teşkilatını alenen aşağılayan kişi, birinci fıkra hükmüne göre cezalandırılır.

(3) Eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.

(4) Bu suçtan dolayı soruşturma yapılması, Adalet Bakanının iznine bağlıdır.’’

Bu suçun soruşturulması için Adalet Bakanının izni gerekir ve suçun oluşması için aleniyet unsurunun olması gerekmektedir.

Söz konusu suç:

  • Suçun maddi unsuru aşağılamaktadır. Aşağılamanın alenen gerçekleşmesi gerekmektedir.
  • Şikayete tabi suçlar arasında yer almaz. Re ‘sen soruşturma başlatılamaz. Adalet Bakanı ‘nın izni gereklidir.
  • Herhangi bir şikayet süresine tabi değildir.
  • Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
  • Taraflar arasında uzlaştırma prosedürü uygulanamaz.
  • Görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi ‘dir.

TERÖR ÖRGÜTÜ PROPAGANDASI YAPMA (TMK.7/2)

Terörle Mücadele Kanunu 7/2’de hüküm şu şekilde yer almaktadır:

‘’(Değişik ikinci fıkra: 11/4/2013-6459/8 md.) Terör örgütünün; cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek veya övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde propagandasını yapan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu suçun basın ve yayın yolu ile işlenmesi hâlinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır. Ayrıca, basın ve yayın organlarının suçun işlenmesine iştirak etmemiş olan yayın sorumluları hakkında da bin günden beş bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur.

(Ek cümle:17/10/2019-7188/13 md.) Haber verme sınırlarını aşmayan veya eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz. Aşağıdaki fiil ve davranışlar da bu fıkra hükümlerine göre cezalandırılır:

a) (Mülga: 27/3/2015-6638/10 md.)

b) Toplantı ve gösteri yürüyüşü sırasında gerçekleşmese dahi, terör örgütünün üyesi veya destekçisi olduğunu belli edecek şekilde;

1. Örgüte ait amblem, resim veya işaretlerin asılması ya da taşınması,

2. Slogan atılması,

3. Ses cihazları ile yayın yapılması,

4. Terör örgütüne ait resim,amblem ya da işaretlerin üzerinde bulunduğu üniformanın giyilmesi.’’

Propaganda suçu, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun (TMK) 7/2. ve 5237 sayılı TCK’nın 220/8. maddelerinde iki ayrı şekilde düzenlenmiştir. Terör örgütünün propagandası; örgütle ile ilgili bir öğreti, düşünce veya inancı başkalarına tanıtma, benimsetme ya da yayma amacının yanında, terör örgütünün cebir, şiddet ve tehdit içeren yöntemlerini meşru göstermeli veya bu yöntemleri övmeli ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde yapılmalıdır. Esasen, terör örgütünün propagandası örgütün meşrulaştırılmasını sağlamaya yönelik yardımın özel şekillerinden biridir. Yardım da ise genel olarak örgüt faaliyetlerinin kolaylaştırmak amacı güdülür.

Söz konusu suç :

  • Suçun takibi şikayete tabi suçlardan değildir.
  • Serbest hareketli bir suçtur. Söz, yazı veya slogan yoluyla işlenebileceği gibi pankart , resim ,video görselleri kullanılarak ,insanlarla yüz yüze iletişim yoluyla veya toplantı ve gösteri yapmak suretiyle ve yahut televizyon , gazete , radyo, dergi . kitap gibi kitle iletişim araçları veya internet üzerinden de işlenebilir.
  • Dava zamanaşımı süreri 8 yıldır. Ancak suçun nitelikli halinin işlenmesi halinde asli zamanaşımı süresi 15 yıldır.
  • Görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesi ‘dir.

Örgüt propagandası yapma suçu, internet üzerinden facebook, instagram, whatsapp vb. sosyal medya veya kişisel iletişim araçlarıyla sadece failin arkadaşlarından ibaret sınırlı bir dinleyici, izleyici veya okuyucuya hitaben işlenen propaganda suçu nedeniyle “basın yayın yoluyla propaganda yapma suçu” çerçevesinde arttırım yapılarak ceza verilemez. Ancak, twitter, facebook, instagram gibi kişisel sosyal medya hesaplarının herkese açık hale getirilmesi suretiyle sınırsız bir okuyucu, dinleyici ve izleyici kitlesine ulaşma imkanı doğmuşsa, fail hakkında TMK 7/2-ikinci cümle gereği cezasından 1/2 oranında artırım yapılmalıdır.

Kanun maddelerinden de anlaşılacağı gibi terör örgütü propagandası suçunun oluşabilmesi için söylemlerde ve eylemlerde şiddet, cebir ya da tehdit unsurlarından birisi veya birkaçı oluşmalıdır. Bu unsurlar olmadığı taktirde sempatizanlık niteliği taşıdığı değerlendirilebilir. On dönemde en fazla dava konusu olan sosyal medya eylemlerinden birisi bu olmaktadır.

CİNSEL TACİZ (TCK.M.105)

TCK.m.105’te cinsel taciz suçu şu şekilde yer almaktadır:

‘’(1) Bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi hakkında, mağdurun şikâyeti üzerine, üç aydan iki yıla kadar hapis cezasına veya adlî para cezasına fiilin çocuğa karşı işlenmesi hâlinde altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(2) (Değişik: 18/6/2014-6545/61 md.) Suçun;

a) Kamu görevinin veya hizmet ilişkisinin ya da aile içi ilişkinin sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle,

b) Vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile veya sağlık hizmeti veren ya da koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü bulunan kişiler tarafından,

c) Aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle,

d) Posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle,

e) Teşhir suretiyle, işlenmesi hâlinde yukarıdaki fıkraya göre verilecek ceza yarı oranında artırılır. Bu fiil nedeniyle mağdur; işi bırakmak, okuldan veya ailesinden ayrılmak zorunda kalmış ise verilecek ceza bir yıldan az olamaz.’’

Söz konusu suç:

  • Serbest hareketli suçtur.
  • Cinsel taciz suçunun basit şekli şikayete tabidir. Bu şikayet süresi ise 6 aydır. Anacak nitelikli şekli için şikayet şartı aranmamaktadır. Bu nitelikli hallerden bir tanesi de yazımıza konu ettiğimiz posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle cinsel taciz suçunun işlenmesidir.
  • Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
  •  Görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi ‘dir.
  • Yasa koyucu, cinsel taciz suçunun gerçekleşebilmesi için fiziksel temas zorunluluğu görmemektedir. Bu yüzden sosyal medyada cinsel gaye ile taciz söz konusu ise suç teşkil etmektedir.

TEHDİT (TCK.M.106)

TCK.m.106’datehdit suçu şu şekilde yer almaktadır:

‘’(1) Bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden bahisle tehdit eden kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından veya sair bir kötülük edeceğinden bahisle tehditte ise, mağdurun şikâyeti üzerine, altı aya kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.

(2) Tehdidin;

a) Silahla,

b) Kişinin kendisini tanınmayacak bir hale koyması suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle,

c) Birden fazla kişi tarafından birlikte,

d) Var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak, İşlenmesi halinde, fail hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(3) Tehdit amacıyla kasten öldürme, kasten yaralama veya malvarlığına zarar verme suçunun işlenmesi halinde, ayrıca bu suçlardan dolayı ceza verilir.’’

Söz konusu suç:

  • Tehdit suçu ile korunan hukuki değer kişilerin karar verme ve hareket etme özgürlüğüdür.
  • Ancak gerçek kişiler aleyhine işlenebilir. Tüzel kişi aleyhine tehdit suçunun işlenmesi mümkün değildir.
  • Hukuki niteliği itibariyle tehlike suçudur.
  • Tehdit suçunun basit şekli şikayete tabi olup bu şikayet süresi 6 aydır. Ancak söz konusu yazımıza da konu ettiğimiz üzere kişinin sosyal ağ üzerinden sahte hesap ve sahte isimle tehdit suçunun işenmesi halinde maddenin 2’inci fıkrası (b) bendine göre kişi kendini tanınmaz bir hale koymuş kabul edileceğinden cezalandırılması için şikayet aranmamaktadır.
  • Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
  • Basit şeklinde uzlaştırma prosedürü uygulanabilirken nitelikli şeklinde uzlaştırma prosedürü uygulanamaz.
  • Görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi ‘dir.

ŞANTAJ (TCK.M.107)

TCK.m.107’de şantaj suçu şu şekilde yer almaktadır:

‘’(1) Hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından veya yapmayacağından bahisle, bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlayan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) (Ek: 29/6/2005 – 5377/14 md.) Kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidinde bulunulması halinde de birinci fıkraya göre cezaya hükmolunur.’’

Söz konusu suç:

  • Korunan hukuki değer kişilerin iç huzur ve hürriyetini korumaktadır.
  • Tehlike suçudur.
  • Seçimlik hareketli bir suçtur.
  • Takibi şikayete bağlı değildir.
  • Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
  • Taraflar arasında uzlaştırma prosedürü uygulanamaz.
  • Görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi ‘dir.

Sosyal medyada kullanıcıların bir kısmı kendilerine ulaşılamayacağı düşüncesiyle aralarında husumet olan veya tanımadıkları ama fikirlerini beğenmedikleri kişilere suç eylemleri yöneltmektedirler. Bu kişiler kendi hesapları üzerinden ya da sırf bu niyetle oluşturdukları hesaplar üzerinden serbestçe tehditler, şantajlar etmektedirler. Fakat TCK, şantaj suçunun işlenmesi için suçu işleyen ile mağdurun fiili biçimde aynı ortamda bulunmasını şart koşmamaktadır. Kendini tanınmayacak şekilde yaparsa suçun yaptırımı daha da ağırlaşmaktadır.

HAKARET (TCK.M.125)

TCK.m. 125’te hakaret suçu şu şekilde yer almaktadır:

‘’(1) Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden (1) veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir.

(2) Fiilin, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkrada belirtilen cezaya hükmolunur.

(3) Hakaret suçunun;

a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı,

b) Dini, siyasi, sosyal, felsefi inanç, düşünce ve kanaatlerini açıklamasından, değiştirmesinden, yaymaya çalışmasından, mensup olduğu dinin emir ve yasaklarına uygun davranmasından dolayı,

c) Kişinin mensup bulunduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle, İşlenmesi halinde, cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz.

(4) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Hakaretin alenen işlenmesi halinde ceza altıda biri oranında artırılır.

(5) (Değişik: 29/6/2005 – 5377/15 md.) Kurul hâlinde çalışan kamu görevlilerine görevlerinden dolayı hakaret edilmesi hâlinde suç, kurulu oluşturan üyelere karşı işlenmiş sayılır. Ancak, bu durumda zincirleme suça ilişkin madde hükümleri uygulanır.’’

Söz konusu suç:

  • Hareket suçu ile bireylerin şeref ve öz saygısı korunmaktadır.
  • Basit hareket suçunun takibi şikayete bağlı suçlardandır. Suçun niteliklşi hallerinde şikayet aranmamaktadır. Yazımıza konu ettiğimiz üzere iletiyle yoluyla işlenmesi halinde takibi şikayete bağlı değildir.
  • Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
  • Görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi ‘dir.

Kanun maddelerine göre hakaret suçunun oluşabilmesi için kişinin şeref, onur ve saygınlığının rencide edebileceği şekilde somut fiiller ya da olgular isnat edilmelidir. Küfretmek kaydıyla kişinin şerefine, onuruna ya da saygınlığına saldırı yapılmalıdır. Bu tür eylemler sosyal medya üzerinden her kime karşı yapılırsa yapılsın hakaret suçu olur.

Sosyal medya ortamında gerçekleştirilecek hakaret suçu, eğer herkese açık şekilde yapılmışsa aleniyet unsuru oluşur. Bu da verilecek cezayı altıda bir oranında arttırır. Özel mesaj şeklinde gerçekleşmiş ise bu şart oluşmaz. Yine eleştiri sınırları içerisinde kalan veya durum tespiti niteliğindeki sözler, eylemler hakaret suçu kapsamına girmez. Yargıtay içtihatlarına göre beddua etmek hakaret suçu teşkil etmez.

5237 sayılı TCK’nın 125/2 maddesi, ileti yoluyla hakaret edilmesini suç olarak kabul etmiştir. İleti yoluyla yapılan hakaretlerin ceza miktarları aynı olsa da; bir kısmı huzurda hakaret suçu, bir kısmı da gıyapta hakaret suçu kapsamında cezalandırılmaktadır. İleti yoluyla hakaret suçunun “huzurda” oluşabilmesi için iletiyi gönderenin fiili icra ederken mağduru hedeflemesi veya mağdurun fiilini öğrenebileceğini istemesi şarttır. Örneğin, whatsapp mesajını mağdurdan başka birisine gönderilmiş ancak tesadüfen mağdur tarafından öğrenilmiş ise, huzurda hakaret suçu unsurları meydana gelmez. “Gıyapta hakaret” suçunun oluşması için de bu mesajın en az 3 kişiye gönderilmesi veya 3 kişinin bulunduğu ortak bir mesajlaşma grubuna gönderilmesi gerekir. İleti yoluyla işlenen hakaret suçunun cezası da üç aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezasıdır.

TCK m.125/2 anlamında ileti olarak kabul edilen iletişim vasıtaları şunlardır:Mektup,E-mail, Whatsapp mesajları, Whatsapp gruplarına gönderilen mesajlar,Cep telefonuyla SMS,Telefon Konuşmaları,İnstagram, twitter, facebook vb. sosyal medya hesaplarından DM (Direct Message) yoluyla mesajlaşma.

HABERLEŞMENİN GİZLİLİĞİNİN İHLALİ (TCK.M.132)

TCK.m.132’de haberleşmenin gizliliğinin ihlali suçu şu şekilde yer almaktadır:

‘’Kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal eden kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu gizlilik ihlali haberleşme içeriklerinin kaydı suretiyle gerçekleşirse, verilecek ceza bir kat artırılır.

(2) Kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(3) Kendisiyle yapılan haberleşmelerin içeriğini diğer tarafın rızası olmaksızın hukuka aykırı olarak alenen ifşa eden kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (Ek cümle: 2/7/2012-6352/79 md.) İfşa edilen bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezaya hükmolunur.’’

Söz konusu suç:

  • Haberleşmenin gizliliğinin ihlali ile korunan hukuki yarar kişilerin özel hayatlarıdır.
  • Seçimlik hareketli suçtur. Kayda almak , ifşa etmek , hukuka aykırı olarak açığa vurmak şeklinde işlenebilir.
  • Takibi şikayete tabi suçlardandır.şikayet süresi ise 6 aydır.
  • Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Ceza zamanaşımı süresi ise 10 yıldır.
  • Uzlaştırma prosedürünün uygulanması gereken suçlardandır.
  •  Görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi ‘dir.

Kişiler arası sözlü, yazılı ya da görsel iletişim kayıtlarının izinsiz yayılması yasaktır ve yaptırıma tabidir. Kendisiyle yapılan iletişimin izni olmaksızın ifşa edilmesi cezalandırılma gerekçesidir. Sosyal medya ve sosyal ağlar üzerinden gerçekleştirilmesi bunu kapsam dışı bırakmaz.

ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİNİN İHLALİ (TCK.M.134)

TCK.m.134’te özel hayatın gizliliği suçu şu şekilde yer almaktadır:

‘’(1) Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesi halinde, verilecek ceza bir kat artırılır.

(2) (Değişik: 2/7/2012-6352/81 md.) Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İfşa edilen bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezaya hükmolunur.’’

Söz konusu suç:

  • Korunan hukuki değer özel hayata müdahale girişimlerinin önlemesidir.
  • Genel kastla işlenebilen suçtur. Kişinin , başkasının özel hayatına müdahale ettiğini bilmesi ve istemesi yeterlidir.
  • Serbest hareketli suçtur.
  • Takibi şikayete bağlıdır. Şikayet süresi ise 6 aydır.
  • Uzlaşma prosedürünün uygulanmasını gerektiren suçlardandır.
  • Görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi ‘dir.

Özellikle belirtelim ki, günümüzde özel hayatın gizliliğini ihlal eylemleri internet üzerinden youtube, instagram, twitter, facebook, whatsapp, e-posta (e-mail) vb. iletişim araçları kullanılarak işlenmektedir. Bu şekilde bilgisayar, cep telefonu, tablet gibi bilişim sistemi araçları kullanılarak internet üzerinden işlenen özel hayatın gizliliğini ihlal suçu, TCK m.134/2 gereği suçun nitelikli hali olarak düzenlenmiştir.

Yargıtay uygulamasına göre, youtebe, instagram, twitter, facebook, whatsapp gibi sosyal medya araçları veya web siteleri ile bilgisayar, tablet, cep telefonu gibi aletler “bilişim sistemi” olarak kabul edilmektedir. Bilişim sistemi, verileri toplayıp yerleştirdikten sonra bunları otomatik işlemlere tâbi tutma olanağını veren manyetik sistemlerdir.

Özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun en yaygın şekilde işlendiği ortam internet ortamıdır. Sosyal medya üzerinden (youtube, instagram, twitter, facebook vs.), elektronik posta (email) veya herhangi bir internet web sitesi üzerinden rızası dışında başkasına ait resim, ses kaydı veya video paylaşılması özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun nitelikli halini oluşturur.

İnternet veya sosyal medya üzerinden özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun cezası, yani başkasına ait ses veya görüntüleri ifşa etme suretiyle suç işlenmesinin cezası 2 yıldan 5 yıla kadar hapistir.

Türk Ceza Kanunu’na göre kişilerin özel hayatlarına dair bilgilerin, içeriklerin ya da belgelerin izinsiz yayınlanması suç oluşturur. İçeriklerin hukuka aykırı olarak elde edilmesi ve paylaşılması beraberinde 135’inci maddedeki Kişisel Verilerin Kaydedilmesi suçunu da beraberinde getirir.

KİŞİSEL VERİLERİN KAYDEDİLMESİ (TCK.M.135)

TCK.m.135’te kişisel verilerin kaydedilmesi suçu şu şekilde yer almaktadır:

‘’(1) Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.

(2) Kişisel verinin, kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine, ırki kökenlerine; hukuka aykırı olarak ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık durumlarına veya sendikal bağlantılarına ilişkin olması durumunda birinci fıkra uyarınca verilecek ceza yarı oranında artırılır.’’

Söz konusu suç:

  • Korunan hukuki değer kişilerin özel hayatıdır.
  • Takibi şikayete tabi değildir.
  •  Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
  • Görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi ‘dir.

Bilişim alanına ilişkin kişisel veri olarak E-postaların bizzat adresleri veya şifreleri, internet ortamında paylaşılan kişisel veriler mahrem olarak değerlendirilebilir. Bunun önemi şu bakımdan artmaktadır. İnternette gezinti yapan kişi birçok kişisel bilgileri paylaşmakta, bu bilgiler kayıt altına alınmakta, yine internet erişimine ilişkin iz kayıtlarının hizmet sağlayıcı ve sunucu sahipleri tarafından tutulabiliyor olması nedenleriyle artmaktadır.

Kanun uyarınca kişisel verilerin kaydedilmesi eylemi, 1 ila 3 yıl arasında hapis cezası ile cezalandırılmaktadır. Son derece hassas olan bu maddeye göre bir kişi kendi rızası ile sosyal medyada bir fotoğrafını paylaşmış olsa ve onun rızası alınmadan bu fotoğrafı kaydetmek söz konusu suçun meydana gelmesine olanak vermektedir.

VERİLERİ HUKUKA AYKIRI OLARAK ELE GEÇİRME VEYA VERME (TCK.M.136)

TCK.m.136’daVerileri Hukuka Aykırı Olarak Ele Geçirme veya Verme suçu şu şekilde yer almaktadır:

‘’(1) Kişisel verileri, hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) (Ek:17/10/2019-7188/17 md.) Suçun konusunun, Ceza Muhakemesi Kanununun 236’ncı maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler olması durumunda verilecek ceza bir kat artırılır.’’

Söz konusu suç:

  • Korunan hukuki değer kişilerin haberleşmenin ihlalidir.
  • Takibi şikayete tabi değildir.
  •  Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
  • Görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi ‘dir.

Tıpkı Kişisel Verilerin Kaydedilmesi hususunda olduğu gibi verilerin ele geçirilmesi ya da başkalarına verilmesi de suç teşkil eder. Kişinin kendi rızasıyla paylaştığı bir fotoğrafın rızası olmadan başkasına verilmesi, TCK.m.136’ya göre yaptırıma tabidir.

DOLANDIRICILIK (TCK.M.157)

TCK.m.157’de dolandırıcılık suçu şu şekilde yer almaktadır:

‘’Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli  para cezası verilir.

g)Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle’’

Söz konusu suç:

  • Faili herkes olabilir. Suçun mağduru ise failin hileli hareketleri ile zarara uğrayan gerçek veya tüzel kişilerdir.
  • Kasten işlenebilen bir suçtur. Bu suça teşebbüs mümkündür.
  • Takibi şikayete bağlı değildir.
  • Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
  • Basit dolandırıcılık suçu için taraflar arasında uzlaştırma prosedürü uygulanabilirken nitelikli dolandırıcılık suçu için bu mümkün değildir.
  • Görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesi ‘dir.

Dolandırıcılık, hileli davranışlarla başkalarını aldatmak, zarara sokmak, kendisine yarar sağlamak halidir. Dolandırıcılık yaptırıma bağlanarak kişilerin sahip oldukları mal varlıkları korunmaya çalışılmaktadır. Bunun tıpkı günlük hayatta olduğu gibi sosyal medya üzerinden gerçekleştirilmesi de kanunlar uyarınca yaptırıma tabidir. Söz konusu zararın miktarı, suçun oluşmaması için bir gerekçe değildir.

Bilişim sistemleri kullanılarak dolandırıcılık suçu işlenmesi halinde fail TCK 158/1-f maddesi gereği cezalandırılır. Bilişim sistemlerinin kullanılması demek, bilgisayar, cep telefonu, internet gibi araçların kullanılmasıdır. Örneğin, facebook, twitter vs. gibi sosyal medya araçları üzerinden mağdurun hileli davranışlarla aldatılması suretiyle para, kontör istenmesi gibi yöntemlerle haksız menfaat sağlanması bilişim sistemleri kullanılarak nitelikli dolandırıcılık suçunu teşkil eder.

Günümüzde bilişim sistemleri ile sesli-görüntülü haberleşme, elektronik imzanın kabulü, yeni ticari ilişkiler, internet bankacılığı hizmeti ile para transferleri ve bunlar gibi pek çok yenilik toplumsal hayata girmiş, bilişim gerek iş gerekse günlük hayatta vazgeçilemeyecek kadar önemli bir noktaya ulaşmış, bilişim teknolojileri daha hızlı ve ucuz bir nitelik arz etmesi nedeniyle, klasik yöntemlere nazaran daha fazla tercih edilir duruma gelmiştir. Bu sistemlerin güvenle kullanılması, aynı anda hızlı ve kolayca birçok kişiye ulaşılması ve diğer taraftaki failin kontrol imkanını azaltması nedeniyle nitelikli hal sayılmıştır.

Bilişim sisteminin aldatılmasından söz edilemeyeceği için, ancak bu sistemin araç olarak kullanılarak bir insanın aldatılması yani dolandırılması halinde bu TCK 158/1-f gereği nitelikli dolandırıcılık suçu oluşacaktır. Aksi halde yani sisteme girilerek bir kişi aldatılmayıp sistemden yararlanılarak çıkar sağlanmışsa bilişim suçu veya bilişim sistemi kullanılmak suretiyle nitelikli hırsızlık suçunun oluşması söz konusu olacaktır.

MÜSTEHCENLİK (TCK.M.226)

TCK.m.226’da müstehcenlik suçu şu şekilde yer almaktadır:

‘’(1) a) Bir çocuğa müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünleri veren ya da bunların içeriğini gösteren, okuyan, okutan veya dinleten,

b) Bunların içeriklerini çocukların girebileceği veya görebileceği yerlerde ya da alenen gösteren, görülebilecek şekilde sergileyen, okuyan, okutan, söyleyen, söyleten,

c) Bu ürünleri, içeriğine vakıf olunabilecek şekilde satışa veya kiraya arz eden,

d) Bu ürünleri, bunların satışına mahsus alışveriş yerleri dışında, satışa arz eden, satan veya kiraya veren,

e) Bu ürünleri, sair mal veya hizmet satışları yanında veya dolayısıyla bedelsiz olarak veren veya dağıtan,

f) Bu ürünlerin reklamını yapan,

Kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis ve adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri basın ve yayın yolu ile yayınlayan veya yayınlanmasına aracılık eden kişi altı aydan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(3) Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünlerin üretiminde çocukları, temsili çocuk görüntülerini veya çocuk gibi görünen kişileri kullanan kişi, beş yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Bu ürünleri ülkeye sokan, çoğaltan, satışa arz eden, satan, nakleden, depolayan, ihraç eden, bulunduran ya da başkalarının kullanımına sunan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(4) Şiddet kullanılarak, hayvanlarla, ölmüş insan bedeni üzerinde veya doğal olmayan yoldan yapılan cinsel davranışlara ilişkin yazı, ses veya görüntüleri içeren ürünleri üreten, ülkeye sokan, satışa arz eden, satan, nakleden, depolayan, başkalarının kullanımına sunan veya bulunduran kişi, bir yıldan dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(5) Üç ve dördüncü fıkralardaki ürünlerin içeriğini basın ve yayın yolu ile yayınlayan veya yayınlanmasına aracılık eden ya da çocukların görmesini, dinlemesini veya okumasını sağlayan kişi, altı yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(6) Bu suçlardan dolayı, tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

(7) Bu madde hükümleri, bilimsel eserlerle; üçüncü fıkra hariç olmak ve çocuklara ulaşması engellenmek koşuluyla, sanatsal ve edebi değeri olan eserler hakkında uygulanmaz.’’

Bilişim suçları, bilgisayar, tablet, cep telefonu gibi çağdaş iletişim araçları veya pos makinesi gibi alışveriş araçları kullanılarak elektronik ortamda işlenen suçlardır.

Söz konusu suç:

  • Genel ahlaka karşı suçlar bölümünde düzenlenmiştir.
  • Korunan hukuki menfaat toplumun ar ve haya duygularıdır.
  • Takibi şikayete tabi olmayıp soruşturulması re ‘sen yapılmaktadır.
  • Dava zamanaşımı süresi suçun basit hali için 8 yıl iken nitelikli hali için 15 yıldır.
  • Görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi ‘dir.

TCK’nın 226/3. maddesinin 1.cümlesindeki düzenlemede “müstehcen görüntü, yazı veya sözleri içeren ürünlerin üretiminde çocukları kullanmak” suç olarak tanımlanmıştır. Üretmek kelime anlamıyla oluşturmak, yaratmak ve meydana getirmek anlamlarına da gelmektedir. Çocuğun müstehcenlik içeren görüntüsünün, resminin veya sesinin kullanılması, yazı veya ses içeriğinde çocuğun yer alması bu suçun oluşumu için yeterlidir.

Müstehcen görüntü, yazı veya sözleri basın ve yayın yolu ile yayınlayan veya yayınlanmasına aracılık eden kişi altı aydan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır (TCK 226/2). Yayınlayan kişi aynı zamanda müstehcen ürünün reklamını yapıyorsa, faili hem yayınlama hem de reklamını yapma seçimlik hareketlerini işlediğinden, içtima kuralları gereği faile sadece müstehcen ürünü yayınlama suçu nedeniyle alt sınırdan ayrılmak suretiyle ceza verilmelidir.

m.226’da müstehcenlik içeren içerikler kapsamında ortaya çıkacak eylemler sonucunda oluşacak suçlara yer verilmiştir. Buna göre söz konusu içeriğin sergilenmesi, çocuğa gösterilmesi, sosyal ağlar üzerinde paylaşılması suç kapsamına girmektedir.

BİLİŞİM SİSTEMİNE GİRME (TCK.M.243)

TCK.m.243’te kişisel verilerin kaydedilmesi suçu şu şekilde yer almaktadır:

‘’(1) Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına, hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimseye bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir.

(2) Yukarıdaki fıkrada tanımlanan fiillerin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilir.

(3) Bu fiil nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(4) (Ek: 24/3/2016-6698/30 md.) Bir bilişim sisteminin kendi içinde veya bilişim sistemleri arasında gerçekleşen veri nakillerini, sisteme girmeksizin teknik araçlarla hukuka aykırı olarak izleyen kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.’’

Söz konusu suç:

  • Şikayete tabi olmayıp soruşturulması re ‘sen yapılmalıdır.
  • Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
  • Uzlaştırma kapsamında değildir.

Bilişim sistemi; windows, linux gibi işletim programları, e-mailler, facebook, instagram, whatsapp, twitter gibi sosyal medya uygulamalarını da kapsayan her türlü bilgisayar ve veri sistemlerini ifade etmektedir. Bilişim sistemine girme suçu, bilişim suçları içerisinde işlenmesi en basit olan suç tipidir. Bir kişinin facebook, twitter, instagram, e-mail adreslerine izni olmadığı halde kullanıcının şifresini veya diğer güvenlik önlemlerini devre dışı bırakarak erişmek bilişim sistemine girme suçu olarak cezalandırılır. Hemen belirtelim ki, kullanıcının erişime izin verip vermediği pek çok şekilde anlaşılabilir. Örneğin, Facebook’ta sanal ortamda arkadaşlık bağı kurularak veya kullanıcının belli seçenekleri tercih etmesi yoluyla hangi bilgileri, kime erişime açtığı kendisi tarafından belirlenir. Kullanıcının erişime açmadığı bilgilerine usulsüz bir şekilde elektronik ortamda bazı hileler kullanarak ulaşmaya çalışmak söz konusu suça vücut vermektedir.

Bilişim sistemine girme suçu birbirinden farklı fiillerle işlenebilir:Güvenlik önlemlerinden faydalanmak , ağ üzerinden virüs , Truva atı, macro virüsü , solucanlar kullanılarak  ve yahut sistemin kapıları zorlanarak giriş mümkündür. Bilişim sistemine girme suçunun ispatlanması açısından IP adresinin tespiti çok önemlidir.

BİLİŞİM SİSTEMİNİ ENGELLEME, BOZMA, DEĞİŞTİRME VEYA VERİLERİ YOK ETME (TCK.M.244)

TCK.m.244’te Bilişim Sistemini Engelleme, Bozma, Değiştirme veya Verileri Yok Etme suçu şu şekilde yer almaktadır:

‘’(1) Bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyen veya bozan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan, sisteme veri yerleştiren, var olan verileri başka bir yere gönderen kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(3) Bu fiillerin bir banka veya kredi kurumuna ya da bir kamu kurum veya kuruluşuna ait bilişim sistemi üzerinde işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

(4) Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan fiillerin işlenmesi suretiyle kişinin kendisinin veya başkasının yararına haksız bir çıkar sağlamasının başka bir suç oluşturmaması halinde, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.’’

Söz konusu suç:

  • Seçimlik hareketli bir suçtur. Siber suçlar kapsamında  değerlendirilmektedir.
  • Takibi şikayete tabi olmayıp re ‘sen soruşturulması gerekmektedir.
  • Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
  • Uzlaştırma kapsamına girmeyen bu suça yönelik olarak uzlaştırma prosedürü uygulanamaz.

Şifre hırsızlığı bu alanda en sık karşılaşılan suçlardan ve mağduriyetlerden birisidir. Aynı zamanda en basit yöntemlerdendir. Çeşitli kombinasyonlar denenerek şifrenin bulunması suç değildir. Son dönemde sahteform (fakeform) yöntemi ile kişilerin şifresini ele geçirme, çok sık başvurulan bir yoldur. Buna göre kullanıcılara yanıltıcı sayfalar gösterilmekte ve şifrelerini girmeleri için yanıltıcı sayfalara yönlendirilmektedirler. Bu sayede kişiler kendi kullanıcı bilgi ve şifrelerini kendi elleriyle girmektedirler. Burada kişiler kendi rızalarıyla sisteme girseler de neye rıza gösterdiklerini bilmedikleri için hukuka uygunluk söz konusu değildir.

Bilişim suçlarının tespiti için çoğu zaman Microsoft Corporation şirketinden yardım alınmaktadır. Öncelikle erişilen bilişim sisteminin müştekiye ait olup olmadığı belirlenmektedir. İşlenen bilişim suçunun özelliğine göre kullanıcıların IP adresleri tespit edilmekte, bilgisayar harddisklerine el konularak incelenmektedir.

Bu kanun maddelerine göre suç, şifrenin ele geçirilmesi değil, hesap sahibinin rızası dışında giriş yaparak belli bir süre kullanma, hesaptaki verilerin hukuka aykırı olarak kaydetme, hesabı aracı kullanarak tehdit, hakaret, cinsel taciz, dolandırıcılık gibi suçların işlenmesi suç olmaktadır.

BANKA VEYA KREDİ KARTLARININ KÖTÜYE KULLANILMASI (TCK.M.245)

TCK.m.245’te Banka veya Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılmasısuçu şu şekilde yer almaktadır:

‘’(1) Başkasına ait bir banka veya kredi kartını, her ne suretle olursa olsun ele geçiren veya elinde bulunduran kimse, kart sahibinin veya kartın kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmaksızın bunu kullanarak veya kullandırtarak kendisine veya başkasına yarar sağlarsa, üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) Başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirilerek sahte banka veya kredi kartı üreten, satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişi üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(3) Sahte oluşturulan veya üzerinde sahtecilik yapılan bir banka veya kredi kartını kullanmak suretiyle kendisine veya başkasına yarar sağlayan kişi, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, dört yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(4) Birinci fıkrada yer alan suçun;

a) Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin,

b) Üstsoy veya altsoyunun veya bu derecede kayın hısımlarından birinin veya evlat edinen veya evlâtlığın,

c) Aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin,

Zararına olarak işlenmesi hâlinde, ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz.

(5) (Ek: 6/12/2006 – 5560/11 md.) Birinci fıkra kapsamına giren fiillerle ilgili olarak bu Kanunun malvarlığına karşı suçlara ilişkin etkin pişmanlık hükümleri uygulanır.’’

Söz konusu suç:

  • Bağlı seçimlik hareketli suçtur.  Fail seçimlik hareketlerden herhangi birini işlediğinde banka veya kredi kartının kötüye kullanılması suçu işlenmiş olur.
  • Takibi şikayete bağlı olmayıp söz konusu suçtan dolayı soruşturma re ‘sen yapılmaktadır.
  • Dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
  • Uzlaştırma kapsamında yer almayıp bu suç için taraflar arasında uzlaştırma prosedürü uygulanamaz.
  • Görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi ‘dir.

SONUÇ:

Sonuç olarak sosyal medya üzerinden gerçekleştirilebilecek pek çok eylem ve söyle Ceza Kanunları uyarınca suç teşkil etmektedir. En sık karşılaşılanları belirttik; fakat sosyal medya aracılığıyla işlenen suçlar sadece bunlarla sınırlı değil. Kanunlara göre suç teşkil eden ve eylemin niteliği gereği fiili temas gerektirmeyen bütün suç tipleri sosyal medya üzerinden gerçekleştirilebilmektedir.

Sosyal medya tipi soyut mecralardan işlenen suçlar gün geçtikçe artmakta, bunların bir kısmı kullanıcıların bilinçsiz olmasından ve ne yaptıklarının farkında olmamasından kaynaklanmaktayken bir kısmı tamamen kasıtlı gerçekleştirilmektedir. Bunun için sosyal medya mecralarının hukuk kurallarına tabi olduğu farkındalığının arttırılması ve toplumsal düzen için birey haklarının, kanun maddelerinin herkese eşit uygulanması gerekmektedir. Özellikle kendisini ayrıcalıklı görüp herkese küfürler, hakaretler yağdıran kitlelerin, hesapların cezai işlemlerden muaf tutulmaması suçla mücadelede mesafe kat etmeye yardımcı olacaktır.

Bilişim teknolojilerindeki gelişimle beraber , toplum hayatında ‘sosyal medya ‘olarak adlandırılan sosyal ağ ve paylaşım sitelerinin gittikçe arttığından ,bu mecralar insanlar bakımından sosyalleşme platformu olmasının ve insanların sosyalleşmesinin sağlanmasının yani sıra büyük tehlike ve tehditlerde barındırmaktadır. Sosyolojik olgu olan suçların da alanı haline gelmesi kaçınılmaz olmaktadır. Sosyal medya alanlarında işlenen suçlar hem TCK m.243-246 ‘da düzenlenen ve teknik olarak ‘bilişim suçu ‘olarak tanımlanan suçlar hem de bilişim sistemleri aracılığıyla işlenen klasik suçlar olarak ortaya çıkabilmektedir. Bu suçlar işleniş yöntemleri açısından diğer suçlardan farklılık arz ettiği gibi , suçların tespiti ve delillere ulaşma gibi muhakeme sorunları bakımından da kendine has niteliğe sahiptir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Social profiles
Hemen Ara..